Poboacións de Calvos de Randín:

Calvos, Calvos (Santiago), Calvos de Randin, Castelaus, Castelaus (San Martiño), Feás, Feás (San Miguel), Golpellás, Golpellás (San Xoán), Lobás, Lobás (San Vicente), Lomear, O Silvoso, Padroso, Paradela, Pintas, Randín, Randín (San Xoán), Rioseco, Rioseco (Santa Mariña), Rubias, Rubias Dos Mistos (Santiago), Santiago, Serois, Vila, Vila (Santa María), Vilar, Vilariño

O Concello de Calvos de Randín está situado ó sur da provincia de Ourense, coincidindo os seus límites meridionais coa fronteira portuguesa.

Para visitar estas terras montañosas podemos coller en Xinzo de Limia a estrada de Lobios ata chegar a Farnadeiros, punto no que tomaremos a OU-302, que nos leva directamente a vila de Calvos -capital municipal-, que dista 68 quilómetros aproximadamente da cidade de Ourense.

Calvos de Randín está dividido en nove parroquias (Calvos, Castelaus, Feás, Golpellas, Lobás, Randín, Rioseco, Rubiás dos Mistos e Vila ), que ocupan unha extensión de 97'97 km2, destes datos dedúcese que a súa densidade de poboación e baixa.

Ademais de pertencer ó partido xudicial de Bande, este concello encádrase na Comarca da Limia.

Calvos de Randín está situado no reborde granítico que pecha polo sur a depresión da Limia.

A altitude media oscila entre os 900 e 1.100 metros, mais no sector meridional, fronteirizo con Portugal, sobrepásanse estas alturas, ata chegar ós 1.400 m nalgún punto concreto da Serra da Pena.

Polo que respecta a hidrografía, o río Salas (afluente do Limia) percorre o concello de leste a oeste e está represado no encoro de Salas, que se prolonga polo concello limítrofe de Muíños e atravesa as terras portuguesas que hai entre ambos.

O resto son ríos menores e arroios que flúen a cunca do Limia, ben sexa por medio do río Salas o polo Firbeda.

O territorio que conforma actualmente este concello estaba sometido ó señorío secular e xurisdicción ordinaria do Conde de Lemos no século XVIII.

Merece un comentario distinto, por ocupar unha zona fronteiriza entre España e Portugal e pola súa peculiar organización derivada da súa pertenza ó Couto Mixto os lugares de Rubiás, Santiago e Meaus, que actualmente forman parte dos municipios de Baltar e Calvos de Randín. Este feito dáballe ós habitantes certos privilexios: estaban exentos de pagar tributos de sangue ou diñeiro e elixían libremente a pertenza a un ou outro reino. Conforme a elección realizada, dependían no aspecto xudicial do xuíz de Montealegre ou do de Xinzo de Limia, pero todos eles dependían no relixioso do bispado de Ourense, e no aspecto económico - gobernativo polo correxidor de Braganza.

Esta situación privilexiada facilitaba todo tipo de actividades económicas (o comercio en feiras de un e outro país e o contrabando, que constituía a principal fonte de ingresos dos veciños), o que deu lugar a endogamia dentro do Coto Mixto, ata que en 1864 trazáronse novos límites fronteirizos.

Como ocorreu na maioría dos concellos rurais, en Calvos de Randín os movementos migratorios actuaron durante varias décadas como unha sangría demográfica (en 1940 había 3.635 habitantes), ó que contribuíu ó crecemento vexetativo de signo negativo e ó envellecemento da poboación. Na actualidade aínda que se reduciron, séguense rexistrando algunhas saídas como consecuencia da falta de traballo. Pola contra, constátase o retorno dalgúns emigrantes.

A distribución por sectores da actividade económica mostra un predominio da poboación ocupada no sector primario, que ocupa o 49,3%. As actividades agropecuarias céntranse na gandería (vacún, ovino e caprino). Complementa está dedicación, a explotación forestal, mentres que a agricultura ve reducida a gamma de cultivos a causa do clima e a altitude.

:Os lugares de maior interese turístico son O Cebreiro e Aguioncha de Feás, o castro de Paradela , o outeiro de Almena en Randín, o val de Salas e o Couto Mixto entre Santiago e Rubiás.

Calvos de Randín conta con dous espacios naturais dignos de visitar: a fervenza do río Fírbeda e a serra da Pena, dende onde se divisan fermosas paisaxes.

Polo que a monumentos se refire, destacan o forno de Randín, e o forno de Rubiás (con arcos), a igrexa de Santiago dos Mistos; varios cruceiros e petos de ánimas. Tamén é interesante a praza de O Eirao, que está rodeada de edificios nobres no centro da vila de Calvos.

Entre as distintas festividades sobresae a festa "dos Reis" que se celebra o día 6 de xaneiro, con chourizada e grupos de xoves cantando.

A este festexo hai que engadi-las festas de Rubiás (abril), Castelaus (San Martiño, 29 e 30 de maio), Randín (San Xoán, en xuño) e Calvos (Santiago, 31 de xullo e 1-2 de agosto). Xa no mes de maio a Virxe da Peneda en Calvos.

fonte:INORDE.

www.xinzodelimia.eu